Zespół aktorski

Aktorzy

Anna Dymna

Anna Dymna

Absolwentka Wydziału Aktorskiego Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej im. L. Solskiego w Krakowie /1973/

1.07.1973 – Stary Teatr, Kraków

„Anna Dymna jest częścią naszej wrażliwości narodowej i to też jest komplement, bo ona odpowiada za tę część wrażliwą (…). Dymna jest obdarzona czymś lepszym niż charyzmą, bo aurą, (…) jest aktorem z czasów, kiedy aktor miał być nośnikiem piękna. Zewnętrznego i wewnętrznego” (Maciej Stroiński, „Przekrój” online). Aura tej wybitnej aktorki materializuje się w spektaklu Luka Percevala „Seks, hajs i głód, kronika rodzinna według Emila Zoli”, w którym „Hrabia Muffat w jej wykonaniu wprost magnetyzuje, jest jakby zapożyczony od Kantora: i śmieszny, i straszny zarazem. (…) podobnie: Bonnemort emanuje spokojem i głęboką refleksją nad banalnymi z pozoru kwestiami, które przychodzi mu wypowiadać. Każdą się wyławia ze scenicznego chaosu, każdej się słucha, na każdą kolejną czeka. (…) Mistrzostwo” (Tomasz Domagała, domagalasiekultury.pl). To wieloaspektowe piękno aktorki, przywołane już przez Macieja Stroińskiego, w pełni realizuje się w spektaklu Marcina Wierzchowskiego „Schron przeciwczasowy”, gdzie „Historia Janiny i jej rodziny to przede wszystkim popis aktorski Anny Dymnej, która potrafi w ciągu kilku minut oddać tyle różnych stanów emocjonalnych, zmian nastroju, mimiki czy ruchu, ile tylko chora osoba jest w stanie przeżyć podczas kolejnych spotkań z bliskimi” (Piotr Gaszczyński, „Teatr dla Wszystkich”).

Gdy „w finale pierwszej części wygłasza jeden z (…) monologów na serio, zwracając się do polskiego gniewu, robi się magicznie” – tak o kreacji aktorki w „Roku z życia codziennego w Europie Środkowo-Wschodniej” Strzępki i Demirskiego pisał Tomasz Domagała, który właśnie za nią przyznał Annie Dymnej i Dorocie Pomykale tytuł najlepszej aktorki 2018. Podobne recenzje otrzymała także za role w „Trąbce do słuchania” Agnieszki Glińskiej oraz w „Królestwie” Remigiusza Brzyka: „największe wrażenie zrobiła na mnie Anna Dymna i Krzysztof Globisz, para serialowych sprzątaczy (…). Siedząc na proscenium tworzą oni osobny, promieniujący ciepłem krąg, w którym poetyckie wyznanie miłości łagodzi nadciągającą katastrofę” (Magda Huzarska-Szumiec, „Polska Gazeta Krakowska”). „Radczyni (Anna Dymna) i Klimina (Elżbieta Karkoszka) paradują po scenie zawsze razem, niczym dobre znajome. Wszyscy już jesteśmy z miasta, ale «wiejskość» wyłazi z nas wyraźniej lub słabiej, bardziej lub mniej kompromitująco” – napisała Olga Katafiasz w entuzjastycznej recenzji z „Wesela” AD 2017 (reżyseria: Jan Klata), w którym wielopokoleniowy zespół Narodowego Starego Teatru zademonstrował imponującą skalę swych możliwości.

Anna Dymna – aktorka teatralna i filmowa, pedagog PWST i obecnej AST, założycielka fundacji „Mimo Wszystko”, inicjatorka wielu innych przedsięwzięć społecznych, jedna z najbardziej rozpoznawalnych twarzy polskiego teatru – od początku zawodowej drogi związana jest ze Starym Teatrem. Debiutowała wcześnie, podczas I roku studiów w krakowskiej PWST rolą Isi i Chochoła w „Weselu” w reżyserii Lidii Zamkow (Teatr im. J. Słowackiego). Na scenie Starego Teatru, również jako studentka, po raz pierwszy pojawiła się w „Królu Mięsopuście” w reżyserii Bohdana Hussakowskiego.

Mistrzyni kontrastów, subtelnej liryki, żywiołowej pasji istnienia, sardonicznego humoru, autoironii. Początek jej kariery wyznaczają kreacje w inscenizacjach Andrzeja Wajdy (Kora w „Nocy listopadowej”), Konrada Swinarskiego (Dziewczyna w „Dziadach”), Jerzego Jarockiego (Ania w „Wiśniowym sadzie”), które współtworzyły historię Starego Teatru. Jej aktorstwo było wypadkową wielkiej urody, dziewczęcego wdzięku połączonych z odwagą, scenicznym temperamentem, siłą środków wyrazu. Przełomowymi punktami jej drogi aktorskiej okazały się role w przedstawieniach Jerzego Grzegorzewskiego: rozedrgana, wirująca Zosia w „Weselu”, namiętna, zatopiona w surrealistycznej przestrzeni Nina Zarieczna w „Dziesięciu portretach z czajką w tle” wg Czechowa oraz – po latach – tragikomiczna w swej rozpaczy Praskowia Iwanowna w „Śmierci Iwana Ilijcza” wg Tołstoja. Role fertycznej, rozerotyzowanej Postoliny w „Zemście” oraz zdradzającej męża obłudnicy w farsie „Słomkowy kapelusz” (w reżyserii Andrzeja Wajdy) ukazały potencjał komiczny aktorki, lekkość wspartą mistrzostwem warsztatu, a jej Gospodyni w „Weselu” u tegoż reżysera – emanowała mądrością dojrzałej kobiecości. Nasycona zmysłowością Adela z „Republiki marzeń” wg Schulza oraz władcza Hipolita w efektownym teatralnie „Śnie nocy letniej” powstały we współpracy z Rudolfem Zioło. Spotkanie z Kazimierzem Kutzem, najpierw przy realizacji znakomitych spektakli Teatru TV, potem w teatrze żywego planu, zapoczątkowało nowy rodzaj ról, łączących charakterystyczne aktorstwo z prawdą psychologicznej refleksji.

Kolejną metamorfozą artystyczną było odważne otwarcie się aktorki na nowy teatr. Artystka stworzyła role wbudowane w pulsującą współczesność, wpisując się w nurt autorskich inscenizacji Jana Klaty. Wyłaniająca się z dymów postać odzianej w za ciasną suknię ślubną Klitajmestry w „Orestei”, która czułość miesza z okrutnym cynizmem, macierzyństwo z bezwzględnością walki o władzę, a chwilę po zbrodni bierze w zakrwawione dłonie papierosa – genialnie łączy komiksową heroinę z morderczynią z pierwszych stron gazet. Baśka Wołodyjowska – rola w „Trylogii” wg Sienkiewicza pełna brawurowego komizmu, fizycznej ekwilibrystyki „do utraty tchu”, walki o miłość z bezwzględnością czasu – wygrywa z mitem postaci. Role stworzone w przedstawieniach Marcina Libera to: Matka C Od Pieśni w „Być jak Steve Jobs” z gniewem melorecytująca rockowe protest- songi oraz tytułowa postać w spektaklu „Stara kobieta wysiaduje”, która „rozpaczliwie chwyta ostatnie resztki uczuć, emocji, ciągle jeszcze pragnie czuć, przeżywać, być, później już tylko przygląda się światu” (Michał Centkowki, dwutygodnik, com). Zachwyciła publiczność w „Płatonowie” Bogomołowa jako Nikołaj Trylecki: „Aktorka stworzyła jedną ze swoich najlepszych ról w ostatnim czasie. Jej bohater to człowiek, który wie, że nie można przejmować się miłosnymi uniesieniami, bo przecież przeminą. Siostra Sasza krytykowała Nikołaja za cynizm, a on po prostu wiedział, że nie można się angażować w grę pozorów” – pisał Jacek Cieślak w „Teatrze” (2016/4).

Nagrody

2021 – nagroda im. K. Kutza
2018 – nagroda PAU im. Erazma i Anny Jerzmanowskich
2016 – medal Polonia Minor  przyznany przez marszałka Województwa Małopolskiego wraz z przewodniczącym Sejmiku za szczególne zasługi w działalności na rzecz województwa małopolskiego
2016 – tytuł doktora honoris causa Akademii Pedagogiki Specjalnej im. M. Grzegorzewskiej w Warszawie  za zaangażowanie na rzecz poprawy losów osób chorych i niepełnosprawnych
2015 – Radiowa Nagroda im. R. Bobrowskiej za wybitne osiągnięcia w sztuce radiowej oraz promowanie ambitnych gatunków sztuki radiowej
2014 – wyróżniona w plebiscycie Gazety Wyborczej „Najważniejsi ludzie 25-lecia w Krakowie
2010 – Nagroda Honorowa krakowskiej filii Fundacji Kultury Polskiej za zasługi dla kultury polskiej
2007 – Kobieta Roku 2006 – nagroda czytelniczek miesięcznika „Twój Styl” przyznana za działalność charytatywną, przede wszystkim pomoc niepełnosprawnym i chorym.
2000 – tytuł Krakowianka Roku – przyznany po raz pierwszy przez Krakowski Klub Soroptimist International
1999 – Złota Maska – plebiscyt na najpopularniejszą krakowską aktorkę
wspomagające stowarzyszenia i organizacje osób niepełnosprawnych
1998 – Złota Maska – plebiscyt na najpopularniejszą krakowską aktorkę
1996 – Złota Maska – plebiscyt na najpopularniejszą krakowską aktorkę
1996 – XXXVI Kaliskie Spotkania Teatralne nagroda aktorska za rolę Krystyny w przedstawieniu „Wznowienie” M. Wojtyszki, reż. M. Wojtyszko
1995 – czytelnicy krakowskiego tygodnika „Przekrój” wybrali aktorkę Prezydentem Galerii Pięćdziesięciolecia
1994 – czytelnicy „Gazety Krakowskiej” przyznali aktorce tytuł Człowieka Roku’ 94 – za wspaniałe kreacje teatralne i filmowe, za wrażliwość i aktywny udział w akcjach charytatywnych
1993 – XVIII Opolskie Konfrontacje Teatralne – Klasyka Polska – nagroda aktorska za rolę Gospodyni w spektaklu „Wesele” S. Wyspiańskiego, reż. A. Wajda
1993 – nagroda wojewody krakowskiego w dziedzinie teatru
1988 – XIV Opolskie Konfrontacje Teatralne „Klasyka Polska” – nagroda aktorska za rolę Adeli w spektaklu „Republika marzeń” B. Schulza, reż. R. Zioło
1983 – XXII Rzeszowskie Spotkania Teatralne – nagroda publiczności za najlepszą rolę kobiecą – Marii Derkum w spektaklu „Zwierzenia clowna” H. Bölla, reż. M. Grąbka
1983 – nagroda II stopnia Ministra Kultury i Sztuki
1980 – XX Kaliskie Spotkania Teatralne – nagroda aktorska za rolę Niny Zariecznej w spektaklu „Dziesięć  portretów z czajką w tle” wg A. Czechowa, reż. J. Grzegorzewski
1979 – nagroda m. Krakowa w dziedzinie upowszechniania kultury – nagroda dla młodego wyróżniającego się twórcy za osiągnięcia w teatrze i filmie
1977 – nagroda przewodniczącego Komitetu d/s Radia i Telewizji za rolę Kory w spektaklu „Noc listopadowa” S. Wyspiańskiego, reż. A. Wajda

Odznaczenia

2015 – medal „Zasłużony dla polszczyzny”
2014 – Krzyż Komandorski OOP
2006 – Medal Św. Jerzego – przyznany przez redakcję „Tygodnika Powszechnego”
2005 – Złoty Medal Gloria Artis – Zasłużony Kulturze
2005 – Order Ecce Homo – polskie odznaczenie kościelne. Otrzymują je osoby nieskazitelne, uczulone na krzywdę i dające świadectwo wielkiej miłości drugiego człowieka
2004 – Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
2002 – Order Uśmiechu, powołana również do międzynarodowej kapituły tego orderu
2000 – Medal Św. Brata Alberta za inicjowanie i wspieranie akcji charytatywnych na terenie Krakowa, szczególnie za pomoc na rzecz uchodźców z Kosowa i zaangażowanie w akcje
1989 – Srebrny Krzyż Zasługi

W teatrze

Pozostałe