Zygmunt Józefczak

Absolwent Wydziału Aktorskiego Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej im. L. Solskiego w Krakowie /1969/.

1.07.1969 - 31.08.1971 - Teatr Ludowy, Kraków

1.09.1971 - Stary Teatr, Kraków

Wychowanek krakowskiej PWST i wieloletni pedagog tej uczelni, od lat niezmiennie w zespole Starego Teatru. Kwintesencja krakowskiej szkoły aktorstwa z jej precyzją słowa, głębią analizy, a jednocześnie odważny formalnie, otwarty na eksperyment, stale ewoluujący, wkraczający w awangardowe przestrzenie teatralnych poszukiwań. Jedną z pierwszych ról w Starym Teatrze była kreacja Anioła Stróża w „Dziadach” Swinarskiego. Artysta posiłkując się formą, charakteryzacją i kostiumem nasycił postać ekspresją, wyrazistością gestu, emocjonalnością „piękna i dobra”.  Współpraca z Jerzym Jarockim, jak sam wspomina: „była trudna, ale niezwykle owocna, Jarocki ukształtował mnie jako aktora, dał pełną świadomość scenicznego istnienia i doprecyzował”. Krystian Lupa wydobył z aktorstwa Józefczaka elementy surrealnej przestrzeni. Dekonstrukcją Hamleta był dynamicznie zagrany Książę Filip w „Iwonie księżniczce Burgunda”. Z kolei zakręcony w swym „rozmemłaniu” Książe Padoval de Grifuellhes z „Bezimiennego dzieła”, miotany skrajnymi emocjami Józef z metafizycznych „Marzycieli”, przytłoczony diabelską destrukcją własnej osoby Żorż Bengalski z „Mistrza i Małgorzaty”, charakterystycznie pochylony Ostatni Papież prowadzący z tytułowym bohaterem „rozmowę o śmierci Boga” w „Zaratustrze” – to postaci nasycone bólem istnienia, na granicy szaleństwa. Rola tytułowa w przedstawieniu „Don Juan” w reżyserii Marka Fiedora, w którym aktor, ubrany został  w „przetworzony” kostium Donalda Sutherlanda z „Casanovy” Felliniego, to rozprawienie się z mitem uwodziciela, żałosny „wieczny kochanek” zawieszony między operetkową figurą a smutkiem bezradności starzejącego się amanta. Jednym z najistotniejszych osiągnięć dojrzałego aktorstwa Józefczaka była postać Gonzala w przedstawieniu Mikołaja Grabowskiego „Tango Gombrowicz”. W roli tej poprzez środki formalne, mistrzowskie operowanie plastyką ciała, ładunek emocjonalny i groteskowy dystans – artysta nadał ton każdej minucie swojego istnienia scenicznego, osiągnął mistrzostwo indywidualne, a także harmonię w koegzystencji ze scenicznymi partnerami.
W spektaklach reżyserów młodszego pokolenia łączy „szaleństwo” formalne z precyzją warsztatu: wieloznaczne role w re-widującym sarmatyzm przedstawieniu Michała Zadary „Kupiec” – dosłownie przekraczającym granice teatru poprzez wyjście z budynku, prowadzenie dialogu na ulicy i w restauracji; współczesny Jenialkiewicz z „Wielkiego człowieka do małych interesów” oraz Pan M. w „Werterze” w reżyserii Michała Borczucha – dekonstruującym romantyczny mit. Postacie Zygmunta I Starego w „Poczcie Królów Polskich” oraz Aktor i Ozryk w „Hamlecie” stanowiły odważne zanurzenie się aktora w nowe przestrzenie teatru, proponowane przez jednego z najbardziej „wywrotowych, osobnych” inscenizatorów – Krzysztofa Garbaczewskiego. Rolą Seweryna Goszczyńskiego – w anarchicznej inscenizacji Janiczak i Rubina „Towiańczycy, królowie chmur” udowodnił, jak nowe środki ekspresji inspirują jego aktorstwo. Szybujący w oparach absurdu Król Wacław w inscenizacji Jana Klaty „Król Ubu”, a także prywatne i sceniczne wkomponowanie się w przestrzeń spektaklu-eksperymentu „Kwestia techniki” Michała Buszewicza to obraz artysty niejednoznacznego, otwartego, poszukującego. (eb)
Odznaczenia:
2005 – Srebrny Krzyż Zasługi nadany przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej
1981 – Srebrna Odznaka Miasta Krakowa za pracę społeczną dla miasta

Nagrody:
1995 – Wyróżnienie "Polityki" w ogólnopolskim rankingu aktorów za najciekawsze role w sezonie – rola Plebana w przedstawieniu „Don Kichote” M. Cervantesa, reż. M. Fiedor


W teatrze:
Hamlet - AKTOR / OZRYK
Król Ubu - KRÓL WACŁAW
Sprawa Gorgonowej - OGRODNIK
Towiańczycy, królowie chmur - SEWERYN GOSZCZYŃSKI
gość specjalny
Kwestia techniki - gość specjalny


Affabulazione – Cień Sofoklesa / Żebrak
Ajas – Teukros
Audiencja. Protest. –  Staniek (Protest)
Auto da fé – Rzutki
Bądźmy poważni na serio – Algernon Moncrieff
Bezimienne dzieło – Książę Podoval de Grifuelhes
Białe ogrody – Lissagaray
Człowiek znikąd – Puchow Nikołaj Andrejewicz /od 25.11.76/
Do Damaszku – Lekarz
Dom otwarty – Władysław
Don Juan – Don Juan
Don Kichote – Pleban
Dziady – Anioł Stróż
Fernando Krapp napisał do mnie ten list – Psychiatra
Gody życia – Wacław Drwęski
Grzebanie – Ojciec /Profesor / Burdygiel
Hamlet – Aktor / Ozryk
Iwona księżniczka Burgunda – Książę Filip
Jak wam się podoba – Książę Fryderyk
Król Ubu – Król Wacław
Kupiec – Postać
Kwestia techniki
Lot nad kukułczym gniazdem – Fredericks
Maria – Andrzej
Markiza O. –  Ojciec
Marzyciele – Józef
Mąż – Przechrzta / Mefisto
Miarka za miarkę – Doktor
Mistrz i Małgorzata – Żorż Bengalski
Mord w katedrze – Ksiądz I
Na czworakach – Hermafrodyt
Nie-boska komedia – Kapłan
Noc listopadowa – Generał Chłopicki
Oczyszczenie – Redaktor
Opera za trzy grosze – Filch
Operetka – Generał
Peer Gynt – Von Eberkopf
Poczet Królów Polskich – Zygmunt I Stary
Powrót Odysa – Tafijczyk
Powrót pana Cogito – Jedna z postaci
Próba lotu – Ilijko
Reformator – Mężczyzna w bryczesach
Rękopis znaleziony w Saragossie – Mammun Ben Gerszon / Ojciec Sanudo
Rewizor – Ammos Fiodorowicz Lapkin-Tiapkin
Romans z wodewilu – Kazimierz
Sędziowie – Sędzia *
Sen nocy letniej – Józef Framuga / Lew
Sen o Bezgrzesznej... – Pielgrzym / Uczestnik obrzędu / Skazaniec
Sen srebrny Salomei – Pop III
Śmierć Iwana Iljicza – Przyjaciel Iwana Iljicza
Sprawa Gorgonowej – Ogrodnik
Sprawa Stanisława Brzozowskiego – Brzozowski
Starosta kaniowski – Szlachcic / Cyrulik
Sto lat kabaretu.... Krakowskie kabarety XX wieku – Jedna z postaci
Sto lat kabaretu... Krakowskie kabarety XX wieku – Jedna z postaci / W Zielonym Baloniku, W Jamie Michalika/
Tak zwana ludzkość w obłędzie – Witkacy / Kapitan Bubikow
Tango Gombrowicz – Gonzalo
Termopile polskie – Wielki Kofta-Arżanow
Toast – Sztukmistrz
Towiańczycy, królowie – Seweryn Goszczyński
Tragiczna historia Hamleta księcia Danii – Szlachcic
Warszawianka – Generał Skrzynecki
Werter – Pan M. *
Wielki człowiek do małych interesów – Ambroży Jenialkiewicz
Wiosna Narodów w Cichym Zakątku – Oberleutnant von Neupperg
Wit Stwosz – Albrecht
Wszystko w ogrodzie – Jack
Wyzwolenie – Maska, Mówca
Z biegiem lat, z biegiem dni... – Jerzy Boreński
Zaratustra – Ostatni Papież
Zbrodnia i kara – Razumichin